"Met zijn tekeningen verbeeldt Van Lieshout op ongelofelijk trefzekere wijze de kern van wat hij schrijft. Wat een fraai boekwerk weer. En met slechts zwart, wit en steuntint oranje toch zo oneindig kleurrijk." Rits de Wit in de Gay Krant.
Arie van den Berg over Jij bent mijn mooiste landschap in NRC Handelsblad:
Jij bent mijn mooiste landschap Zojuist verschenen: het grote gedichtenboek, waarin 301 gedichten en tekeningen uit niet meer verkrijgbare bundels bijeen zijn gebracht, samen met enkele nieuwe en niet eerder gepubliceerde gedichten en tekeningen. Ze zijn opnieuw gerangschikt en in elkaars landschap geplaatst. Landschapjes van taal en tekening, stillevens, portretten en vergezichten. En allemaal samen schetsen ze het landschap van een jeugd.
Hier is het (niet eerder gepubliceerde) titelgedicht van het bijna honderd pagina's tellende poëzieprentenboek - met steunkleur! En omdat het gedicht volgens mij perspectieven biedt voor het onderwijs, doe ik er enkele suggesties bij.
EERSTE STROFE:
Jij bent mijn mooiste landschap.
Ik vind bomen helemaal niet zo mooi
als jij er niet vóór staat, en luchten
vind ik verschrikkelijk leeg zonder
jou met een wolkje achter je hoofd.
DENK: Kan dat? Iemand die een landschap is? Wat is een landschap eigenlijk? De term kennen we o. a. uit de kunst: dan staat er natuur op het schilderij. Wat, als er in plaats van een stuk land met lucht erboven, een stad of een zee op staat? Dan heet dat een stadsgezicht of een zeegezicht. Staat het gezicht van een persoon op het schilderij, dan heet dat een portret. Een portret van levenloze dingen bij elkaar heet een stilleven.
In dit gedicht staat iemand pal vóór het landschap. Kan het dan nog wel een landschap zijn, of is het eigenlijk een portret? Maar als het een portret is, heeft de dichter dan een fout gemaakt in de eerste regel? DOE: Maak een tekening of collage van een landschap. Het mag elk soort landschap zijn. Maak op een ander stuk papier een tekening van de persoon die vóór het landschap moet staan. Het mag ook een uitgeknipte of overgetrokken foto zijn. Belangrijk is wel wíé die persoon is. Niemand gelooft het als je zegt dat je mooiste landschap is: een bosgezicht met de postbode ervoor!
Plak het plaatje van de persoon niet op het landschap, maar schuif er wel mee om te kijken waar hij of zij het mooist zou staan... FANTASEER: Wat zie je door je eigen (school)raam? Een stadsgezicht of een landschap, of is het zo saai dat je het wel een stilleven kunt noemen?
Stel je voor dat je school (of huis) heel ergens anders stond en je zag een zeegezicht of een berglandschap! Wat zou er op school allemaal anders zijn als het gebouw pal op het strand stond? Zou het bij vloed onderstromen of stond de school toch iets verder weg bij de duinen? Of zouden eb en vloed sowieso weinig uitmaken omdat iedereen in zwembroek naar school kwam? En 's winters dan?...
TWEEDE STROFE:
De weg naar school is grauw zonder jou
en de huizen zijn lelijk; jullie huis heeft
een stomme naam op de deur gekregen en
verkeerde gordijnen. En volgens mij vliegen
de vogels er expres met een bocht omheen!
DENK: De eerste strofe wekt de indruk dat het gaat om een liefdesgedicht, maar uit de tweede blijkt dat er iets anders aan de hand is. "Bewijs" dat aan de hand van de tekst.
Hoe is de stemming in de strofe? Je kunt dat goed bepalen aan de hand van tenminste vier woorden, waarvan er één is: grauw. Welke zijn de andere? Proef ook eens goed de laatste zin: "En volgens mij vliegen de vogels er expres met een bocht omheen!" Zouden de vogels werkelijk zo boos zijn dat ze om het huis heen vliegen? Zouden ze, als ze níét boos waren, recht door het huis heenvliegen soms? Wat leid je daaruit af: geeft deze zin de stemming van de vogels aan, of de stemming van iemand anders? Van wie dan? Trouwens: zijn de huizen echt lelijk? En wie is er eigenlijk weg? Aan de hand van het gedicht zou je moeten kunnen bepalen om welke persoon in je omgeving het gaat. Een hint: het is niet je broertje of je zus! DOE: ...Kijk naar je tekening en/of collage. Misschien kom je er nu achter dat er eigenlijk aan andere persoon vóór het landschap had moeten staan dan je eerst had bedacht. Wie?
Misschien wil je een ander plaatje maken, maar nu van de juiste persoon, ook al is die persoon helemaal niet weg! Maar dat hoeft niet; je kunt ook vasthouden aan de persoon die je eerst hebt gekozen.
Schuif het plaatje van de uitgekozen persoon over het landschap en bepaal waar je het plaatje vast wilt plakken. Doe dat, en dan is je mooiste landschap klaar om op te hangen. Als je je landschap een titel mee wilt geven, schrijf die er dan eerst op.
DERDE STROFE:
O, ik durf niet te zeggen hoe erg ik je mis,
en dat ik er soms van huil achter mijn dichte
deur. Ik dacht dat het buiten wel weer goed
zou komen, maar nee, het mooie uitzicht
dat we samen hadden is zeker mee met jou.
DENK: Klopt het wat je tot nu toe hebt bedacht; sluit de derde strofe daarbij aan? Was je er bij de tweede strofe al achter dat het niet de vogels waren die boos zijn, maar dat eigenlijk de ik boos en verdrietig is? In deze derde strofe geeft die ik dat toe, maar durft het eigenlijk niet hardop te zeggen. Enne, wie is die ik eigenlijk? Een man, een vrouw, een kind? Er is één regel waaruit je kunt opmaken om wat voor iemand het gaat, maar die regel staat niet in deze strofe. Welke regel is het?
Het zal onderhand wel duidelijk zijn dat een vriend of vriendin is verhuisd, en dat de ik zich verlaten voelt. Welke zin in deze derde strofe verklaart het best wat er is gebeurd? De eerste of de laatste? FANTASEER: ...Na de eerste strofe is over uitzichten gefantaseerd. Maak nu een gedicht over een uitzicht. Het mag gerust een ander zijn dan je eerst bedacht. Hoe verrassender hoe beter. Je kunt rijmen, maar dat hoeft niet. Vind je het moeilijk om een gedicht te maken zonder rijm, probeer het dan eens zo: schrijf op een kladblaadje een verhaaltje over het door jou gekozen uitzicht. Als het klaar is, probeer je zo veel mogelijk woorden te schrappen. Alleen de woorden die je overhoudt schrijf je over in het net. Zet ze niet allemaal achter elkaar op één regel, maar zet ze een beetje onder elkaar in een rij, helemaal naar je eigen smaak.
LAATSTE STROFE:
Zie jij wat moois door je nieuwe raam?
Bij ons komt de zon nog steeds wel dapper
op door hetzelfde raam, maar als ik goed
zie, heeft de zon niet meer zo'n zin.
DENK: Het gedicht is af. Kun je navertellen wat er precies gebeurd is? Kun je zeggen hoe de "ik" zich voelt. Hij/zij zegt iets heel raars over de zon: dat die niet meer zo veel zin heeft. Kan dat? Deze zin lijkt wel op de laatste zin uit de tweede strofe; in allebei gaat het om overdrijving. Welke van de twee is het grootst? Laat je niet misleiden door het uitroepteken. DOE: Kun jij ook een aardig potje overdrijven? Probeer dat eens uit in een verhaaltje of gedicht.
Tot slot een gouden tip! Op de vraag: Wat bedoelt de dichter? past slechts één correct antwoord: Dat wat er staat. Bedoelde de dichter namelijk iets anders, dan had hij/zij wel iets anders opgeschreven.Luitje, Wimper & Pipet Eindelijk weer verkrijgbaar, en nu in één band:
Luitje en de limonademoeder
Luitje is een meisje dat zo schoon is, dat ze nooit in bad hoeft. Maar op een dag moet ze toch. En dan blijkt dat ze allergisch is voor badwater! Ze krimpt ervan en verdwijnt regelrecht in het afvoergat! Wie krijgt haar daar ooit weer uit?
De winkel van Wimper
Wimper heeft maar één wens: hij wil een winkel. Helaas heeft hij maar net genoeg geld voor de kleinste winkel ter wereld. Die staat midden in het bos en er loopt niet eens een pad naartoe. En als hij aankomt, blijkt zijn winkel nog bewoond ook!)
Kind te huur
Het zakenmeisje Pipet hangt een advertentie op in de supermarkt: Kind te huur. Kind zonder ouders verhuurt zich aan ouders zonder kind. Nou, dan stróómt het geld natuurlijk binnen! Maar eh, wat willen al die ouders eigenlijk?
Luitje, Wimper & Pipet is een uitgave van Van Goor (ISBN 90 00 03461 2)Goochelaar! Samen met tekenaar Philip Hopman maakte ik Goochelaar!, een grappig verhaal voor voorlezers en beginnende lezers over een kind dat een goochelkist erf van een verre oom. Meteen bij de eerste truc gaat het vreselijk fout!
Het boek verscheen in 2004 en in 2005 kwam de Engelse vertaling op de markt onder de titel: Uncle Gus's Magic Box. Uitgever is het Canadese Annick Press.
Zie voor besprekingen van dit boek de recensies.
(Nederlandse versie ISBN 90 00 03582 1; Engelse versie hardback ISBN 1 55037 934 8 paperback ISBN 1 55037 935 6)
Jij bent mijn mooiste landschap in de Lemniscaatkrant: "Beste, ongelooflijkste, formidabelste en meest fantastische bundel ooit. Dit werk maakt alle dichters werkeloos en alle verdere bundels overbodig."!..... (Zie knipsel dat begint met: "Maar dat is lang niet het enige...")
Willy Schuyesmans' recensies.
Jij bent mijn mooiste landschap
Zojuist verschenen: het grote gedichtenboek, waarin 301 gedichten en tekeningen uit niet meer verkrijgbare bundels bijeen zijn gebracht, samen met enkele nieuwe en niet eerder gepubliceerde gedichten en tekeningen. Ze zijn opnieuw gerangschikt en in elkaars landschap geplaatst. Landschapjes van taal en tekening, stillevens, portretten en vergezichten. En allemaal samen schetsen ze het landschap van een jeugd.
DENK: Kan dat? Iemand die een landschap is? Wat is een landschap eigenlijk? De term kennen we o. a. uit de kunst: dan staat er natuur op het schilderij. Wat, als er in plaats van een stuk land met lucht erboven, een stad of een zee op staat? Dan heet dat een stadsgezicht of een zeegezicht. Staat het gezicht van een persoon op het schilderij, dan heet dat een portret. Een portret van levenloze dingen bij elkaar heet een stilleven.
Eindelijk weer verkrijgbaar, en nu in één band:
Goochelaar!